Do góry nogami

• Reżyseria: Stanisław Jędryka.
• Scenariusz: Jerzy Wolen.
• Produkcja: Polska (PRF „Zespoły Filmowe” – Zespół „Silesia”), 1982 r.
• Obsada: Tomek Domański (Pawełek), Tomek Elsner (Karol), Jurek Kocur (Gerard), Robert Chrzanowski (Hubert).

Fabuła

Akcja rozpoczyna się na Śląsku w robotniczej dzielnicy, u schyłku słonecznego lata 1939 roku. Centralnymi postaciami są młodzi chłopcy żyjący w cieniu kopalń i hut, których jedyną wielką pasją jest piłka nożna. Nastolatkowie każdą wolną chwilę spędzają na grze w zrobioną ze skrawków materiału szmaciankę, a ich wielkim marzeniem jest pójście w ślady słynnych śląskich piłkarzy, takich jak Gerard Wodarz z chorzowskiego „Ruchu”. Niestety dorośli nie mają zrozumienia dla dziecięcych pasji – bohaterowie są między innymi regularnie odganiani przez stróża z prawdziwego stadionu. Ten sielski, choć ubogi świat zostaje zburzony przez wybuch wojny, która wywraca rzeczywistość dosłownie „do góry nogami”. Dawni przyjaciele z podwórka zostają podzieleni przez podsycane przez dorosłych nacjonalizmy oraz konflikty dzielące Polaków, Niemców i Żydów. W nowej, tragicznej rzeczywistości chłopcy porzucają dawne zabawy; stają się świadkami okrutnych akcji antyżydowskich i sami stają do nierównej walki z okupantem. Z harcerzy przeistaczają się w pełnoprawnych żołnierzy, a wielu z nich przypłaca ten opór życiem, chociażby ginąc zrzuceni z kieleckiej Wieży Spadochronowej.

MATERIAŁY EDUKACYJNE-KLIKNIJ

Ciekawostki

• Tematyka filmu wyraźnie łączy się z innymi znanymi produkcjami opisującymi kulturę Śląska, budząc skojarzenia m.in. z twórczością Kazimierza Kutza i Janusza Kidawy.
• Reżyser zastosował w filmie silny i dla niektórych kontrowersyjny rys obyczajowy – bardzo wyraziście (a zdaniem niektórych wręcz karykaturalnie) wyeksponował przedwojenny, śląski folklor, w tym powszechny problem pijaństwa.