Pan Kleks w kosmosie

• Reżyseria i scenariusz: Krzysztof Gradowski.
• Zdjęcia: Włodzimierz Głodek.
• Muzyka: Andrzej Korzyński.
• Produkcja: Zespoły Polskich Producentów Filmowych – Zespół Filmowy „Zodiak”, Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu, we współpracy z czechosłowacką Wytwórnią Filmową „Koliba” w Bratysławie, 1988 r.
• Obsada: Piotr Fronczewski (Pan Kleks), Henryk Bista (Wielki Elektronik), Monika Sapilak (Agnieszka), Piotr Ptaszyński (Groszek), Bohdan Smoleń (Gubernator Manuel Carmello de Bazar), Maryla Rodowicz (Linella, jego żona), Jan Jankowski (komandor Max Benson), Marcin Troński (premier planety), Witold Dębicki (młody doktor Paj-Chi-Wo), Jan Himilsbach (Strażnik), Beata Kozidrak (księżniczka z Rock-komety).

Fabuła

Tytuł został podzielony na dwie części: „Porwanie Agnieszki” oraz „Misja Voltana II”. Akcja rozpoczyna się w Wigilię w Domu Dziecka w Maliszewie, gdzie wychowankowie otrzymują od dawnego podopiecznego niezwykły prezent – nowoczesny komputer. Maszyna włącza się i opowiada dzieciom historię rozgrywającą się w stechnicyzowanym XXI wieku. Opowieść skupia się na zaginięciu potężnego transportowca kosmicznego ARGO-1417, dowodzonego przez komandora Maxa Bensona.

Okazuje się, że za uprowadzeniem statku stoi dawny wróg Pana Kleksa – Wielki Elektronik. Dysponuje on fantomizatorem, przerażającym urządzeniem umożliwiającym natychmiastowe przenoszenie w przestrzeni osób i rzeczy. Złoczyńca ukrywa się na odległej planecie Mango, którą twardą ręką włada gubernator Carmello de Bazar. Ponieważ gubernator i jego żona pragną mieć dziecko, Elektronik porywa z Ziemi ośmioletnią Agnieszkę – uczennicę ponurej, mocno zuniformizowanej Szkoły Przyszłości im. Stanisława Lema, którą zarządza apodyktyczny dyrektor Kudłacz.

Na ratunek dziewczynce rusza Pan Kleks, który nie mogąc pogodzić się z erą komputerów, ukrywał się dotąd w Ostatnim Rezerwacie Przyrody wraz z zabawnym stworkiem, Melo-Śmiaczem. Wraz z odważnym chłopcem Groszkiem (synem komandora Bensona), wyrusza ścigaczem kosmicznym Voltan II na misję ratunkową. Szalę zwycięstwa nad złem przechyla sama Agnieszka, która wewnątrz skradzionego transportowca znajduje mityczną szmaragdową szkatułkę (niegdyś dar od kosmitów dla cesarza Chin z XVII w.), której tajemnicza moc osłabia Elektronika. W ostatecznym starciu Kleks używa maszyny złoczyńcy, by odesłać go na sam koniec wszechświata. Klamrę filmu stanowi powrót do Domu Dziecka, gdzie dzieci przeganiają intruzów (okazujących się sobowtórami Elektronika i jego poplecznika), broniąc swojego komputera.

Ciekawostki

• Obraz stanowi epickie zamknięcie filmowej trylogii Krzysztofa Gradowskiego. Było to wyczekiwane wydarzenie, ponieważ dwie poprzednie odsłony („Akademia…” i „Podróże…”) odniosły w Polsce kolosalny, historyczny wręcz sukces, przyciągając do kin łącznie ponad 22 miliony widzów.
• Reżyser pragnął, aby ten finał był swoistą „arką przymierza” pomiędzy klasyczną baśnią a konwencją science-fiction, dlatego film często określano mianem polskiej wersji „Gwiezdnych wojen”.
• Muzyka rozrywkowa odegrała tu ogromną rolę. Plejada gwiazd estrady (Maryla Rodowicz, Beata Kozidrak, Bohdan Smoleń) wykonywała chwytliwe utwory (do jednej z finałowych piosenek wykorzystano nawet fragment wiersza Leopolda Staffa). Kaseta z piosenkami z filmu sprzedała się w nakładzie 60 tysięcy sztuk jeszcze przed kinową premierą, przynosząc Krzysztofowi Gradowskiemu (autorowi tekstów) nagrodę Złotej Płyty.
• Realizacja była gigantycznym wyzwaniem technicznym, a efekty specjalne i tricki tworzono m.in. we współpracy z londyńskim studiem Colour Video Services.
• Podczas kręcenia sceny „inwazji potworów” w słowackich Tatrach o mały włos nie doszło do ogromnej tragedii. Pirotechnicy omyłkowo zaminowali nawis skalny, na którym stała ekipa filmowa. Katastrofy i utraty życia wielu osób uniknięto w ostatniej chwili wyłącznie dzięki błyskawicznej reakcji i przytomności słowackich kaskaderów, którzy powstrzymali detonację.